Home
Wszystkie zagadnienia
Zagadnienia
Polska
Temat
Polskie podziemie komunistyczne
Dokumenty
Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego
Początki nowej władzy w Polsce
"Proces szesnastu" w Moskwie
Wersja do druku
Polskie podziemie komunistyczne
Gen. Michał Żymierski (ps. "Rola"), dowódca Armii Ludowej na inspekcji jednego z oddziałów partyzanckich

Po zajęciu przez ZSRR ziem polskich w 1939 r. polscy komuniści nie odgrywali początkowo większej roli. Dopiero w 1941 r., po agresji Niemiec na Związek Radziecki, Stalin, licząc na zajęcie w przyszłości, po pokonaniu Rzeszy, ziem polskich, rozpoczął przygotowania kadr polskich komunistów. Mieli oni w odpowiednim momencie przejąć władzę w Polsce i ściśle z nim współpracować.

Tworzenie proradzieckiego podziemia

W końcu grudnia 1941 r. pod Warszawą wylądowała grupa inicjatywna w celu utworzenia w Polsce proradzieckiego podziemia. W I 1942 r. w Warszawie utworzona została Polska Partia Robotnicza (PPR), której Komitet Centralny ogłosił deklarację wzywającą wszystkich Polaków do aktywnych działań przeciwko niemieckiemu okupantowi.

Gwardia Ludowa

Organizacją wojskową PPR była Gwardia Ludowa (GL) utworzona na wiosnę 1942 r. Polacy wobec głoszenia przez komunistów haseł patriotycznych i niepodległościowych wstępowali w jej oddziały. GL prowadziła konspiracyjną walkę z Niemcami poprzez działania partyzanckie, dezorganizację administracji i niszczenie transportów wroga. Dokonywała zamachów na żołnierzy niemieckich i wykonywała akcje odwetowe. Jej oddziały walczyły m.in. w obronie pacyfikowanej Zamojszczyzny.

Armia Ludowa

GL w styczniu 1944 r. decyzją Krajowej Rady Narodowej została przemianowana w Armię Ludową, która kontynuowała walkę zbrojną z Niemcami. AL główny swój wysiłek położyła na rozwój partyzantki współpracującej ściśle z Armią Czerwoną. W sumie przeprowadziła 1550 akcji zbrojnych przeciwko okupantowi, jej żołnierze stoczyli 380 walk z siłami Wehrmachtu, SS i policji, z których kilka nosiło charakter dużych bitew partyzanckich. Mimo sprzeciwu dowództwa, część oddziałów AL wzięło udział także w powstaniu warszawskim. Na terenach wyzwalanych przez Armię Czerwoną jej żołnierze zasilali kadry Ludowego Wojska Polskiego oraz milicji obywatelskiej.

Związek Patriotów Polskich

Z inicjatywy władz radzieckich w II 1943 r. w Moskwie powstał Komitet Organizacyjny Związku Patriotów Polskich. Organizowała go przedwojenna polska komunistka Wanda Wasilewska. Działacze związku posługiwali się pięknymi hasłami demokratycznymi i patriotycznymi, zapowiadali powstanie w przyszłości wolnej, niepodległej i w pełni demokratycznej Polski, związanej sojuszem z ZSRR.

Budowanie podstaw władzy komunistycznej

1 I 1944 r. z inicjatywy PPR w Warszawie powstała Krajowa Rada Narodowa (KRN), w założeniach instytucja ponadpartyjna. Przewodniczącym KRN został Bolesław Bierut. KRN zapowiadała w programie powstanie Rządu Tymczasowego, wprowadzenie nacjonalizacji przemysłu i reformę rolną, ukształtowanie „sprawiedliwych” granic powojennej Polski, przyjaźń i współpracę z ZSRR. 20 VII 1944 r. utworzony został Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN) jako namiastka rządu polskiego ukierunkowanego na ścisłą współpracę z ZSRR.
Informator
Dzisiejszy dzień w historii
Dzisiaj: 24 Marzec 2017
Wtedy: 14 Marzec 1941

Żydowscy właściciele firm muszą przekazać kierownictwo nad swoimi firmami nazistom.

Zobacz oś czasu